رأى همگانى دربارهء ابن حزم اندلسى . متوفاى 456 چه ميتوانم نگاشت از شخصيتى كه فقهاء زمانش در دادن گمراهى نسبت به او و نكوهش شديد اجماع نموده و عوامرا از نزديك شدن به او بر حذر داشته‌اند و همگان حكم دادند باينكه تأليفات و مدوّنات او را هر زمان مشتمل بر گمراهى يافتند بسوزانند ، چنان كه در جلد 4 « لسان الميزان » صفحهء 200 مذكور است ، و آلوسى - هنگامى كه از او نام مىبرد او را به اين جمله معرفى مينمايد : ضالّ ، مضلّ - گمراه و گمراه كننده است چنان كه در جلد 21 صفحه 76 تفسيرش مذكور است ؟ ! چه ميتوانم گفت دربارهء نويسنده و مؤلفى كه از دروغ بستن به خدا و رسول او ترس ندارد و بر جسارت ورزيدن به مقدسات شرع نبوى صلى اللَّه عليه و آله و متهم ساختن مسلمين بهر ناروا و فحشائى و پيشه ساختن سخنان باطل و رأيهاى فرومايه بىباكست ؟ ! چگونه ياد كنم از سخندان و اهل بحثى كه در گفتارهاى خود به مبدئى قائل نبوده و در رأى خود بمأخذى از كتاب و سنّت استناد ندارد جز اينكه هر وقت رأيى اظهار كند بنيانش زور گوئى است ، و هر زمان حكم كند دروغ و بى اساس است . ! اموريرا بامّت اسلامى نسبت ميدهد كه از آن مبرّا هستند ! و مطالبى را به پيشوايان و حفّاظ مذهب اسناد ميدهد كه از آن دورند تأليفات نامبرده بهترين نمودارى است كه حقّ سخن را درباره رأى همگان بر گمراهى او ادا مىكند ، اينك نمونه‌هاى چندى از آراء او . در كتاب فقه خود ( المحلَّى ) جلد 10 صفحهء 482 گويد : مسئله ، كسى كشته شده و در ميان اولياء مقتول كسانى هستند كه غايب و يا كودك و يا مجنون ميباشند ، در اين مورد اختلاف نموده‌اند ، سپس از ابى حنيفه نقل مىكند كه او ميگويد :